HDSL (High-bit rate Digital Subscriber Line-
Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı), mevcut standart olarak kullanılan bakır
kablonun bir veya iki çifti üzerinden 2 Mb/s sayısal işareti 3.6km'ye kadar
iletir.
Aynı kart hem LT hem de NT olarak kullanıldığı gibi, kutu veya 19"
çekmeceye yerleştirilir. Yazılımı yardımı ile uygulama, bir çift veya iki çift
olarak seçilir. ASMOS denetim sistemi, tüm HDSL şebekesini tek veya çok
merkezden denetler.
HDSL modem kartlarının takıldığı raflar
(shelf) -24V DC / -60V DC ile çalışır. Kullanıcı tarafı setlerine 220V AC / 38V
DC adaptörü dahildir. Aynı servisi sağlayan diğer iletim sistemlerine göre,
daha düşük maliyetlidir ve daha hızlı ve kolay şekilde servise verilir.
TTNet Şebekesine Frame Relay üzerinden n*64Kb/s , 2Mb/s hıza kadar bağlanmak
için kullanılan modem tipidir. V35/V.36 (n*64Kb/s)
Yüksek hızlı Sayısal Abone Hat Sistemi
(High-bit-rate Digital Subscriber Line - HDSL)
Telekomünikasyon altyapısı, fiber kablo kullanımına
doğru bir gelişme içine girmiştir. Artan bir şekilde de, birçok kullanıcı
yüksek hızlı veri transferi için kolay uygulanabilir, taşınabilir nitelikli
transmisyon ortamlarına gereksinim duymaktadır. Elektronik posta, kaliteli ses,
görüntü, video konferans, yerel bilgisayar ağları ve mühendislik çalışmalarında
bilgisayar destekli tasarım ve grafik uygulamalarına gün geçtikçe talep
artmaktadır. Bu talepleri karşılamak için en iyi çözüm fiber kablo
gözükmektedir. Ancak yeni gelişmekte olan yerleşim alanlarında fiber kablo ile
transmisyon altyapısı kurmak daha akılcı çözüm olmaktadır. Şu anki yerleşim
alanlarında, geniş bant kullanıcıları için altyapıda mevcut bakır kabloların
kapasitesini arttırmak oralara yeni fiber kablo altyapısı kurmaktan daha
hesaplı olacaktır.
Günümüzde, abonelere (müşterilere) kadar yaygın bir
şekilde döşenmiş bakır kablolar vardır. Dünyada ve özellikle ülkemizde yerel
abonelerin büyük bir bölümü bakır kablolar (twisted pair) üzerinden iletişim
yapmaktadır. Bu mevcut döşenmiş bakır kabloları bir tarafa atıp, fiber kabloya
geçmek ekonomik bir tercih olmamaktadır. Evlere ve küçük işyerlerine fiber
kablo çekmek günümüzde ekonomik değildir ve ekonomik olması yakın zaman içinde
beklenmemektedir.
Bununla birlikte, abonelerin multimedya talepleri
artmakta, geniş bant servisleri gelişmektedir. Müşterilerin geniş bant
servislerine erişim kolaylığı istekleri, bu hizmeti sağlayan telekomünikasyon
şirketlerini düşük maliyetle yüksek kalitede hizmet sağlamaya itmektedir.
Simetrik kablo çifti (twisted pair) kabloların performansının iyileştirilmesi
geniş bant servislerinin gelişimini hızlandıracak ve yaygınlaştıracaktır.
Müşterilerin, yüksek hızlardaki veri iletişim isteğinin mevcut döşenmiş bakır
kablolar üzerinden karşılamak için yeni bir teknoloji geliştirilmiştir. Bu
teknoloji, HDSL (High-bit-rate Digital Subcriber Line) sistemidir ve 90'lı
yılların başlarında geliştirilmeye başlanmıştır.
Geniş bant hizmetlerinde HDSL kullanılması ile
aşağıdaki hususlar belirtilebilir;
·
Yerleşimin
yoğun olduğu bölgelerde, geniş bant servislerine olan talep fazladır. HDSL
kapasite artırımı sağlar.
·
Bir çok
müşteri sabırsızdır. E1 (2.048Mbit/s) transmisyonu için müşteri günümüzde uzun
sayılabilecek bir süre beklemek zorunda kalmaktadır. HDSL’in kurulması ve
işletime verilmesi çok kısa bir zaman almaktadır.
·
Bu müşterilerin
büyük bir kısmının geniş bant servislerine gereksinimi vardır. HDSL bu
gereksinimi sağlar
·
Servis
işleticileri, bütçe tasarrufu ve işletim kolaylığı ister. HDSL’in kullanımı
kolaydır.
·
Mevcut
şebekede bakır kullanılmaktadır ve bunların kullanım süreleri ile kapasiteleri
arttırılmış olacaktır.
·
Bakır
kabloların kullanılması, fiber kabloya göre çok daha ekonomiktir.
·
Bir
müşteri fiber kablo yanında, bakır kablo kullanımıyla da servis hizmetinden
yararlanma kapasitesini arttıracaktır.
HDSL, tipik E1 (2.048Mbit/s) transmisyonu yerine
kullanılabilir ve E1’de var olan sorunları ortadan kaldırır. E1 transmisyonunda
bir kaç repetör kullanılarak elde edilen mesafeye, HDSL ile repetöre gereksinim
olmadan ulaşılabilir.
HDSL Sistemi ve Transmisyon Tekniği :
HDSL mevcut bakır kablolar kullanılarak E1
sinyalini repetör kullanmadan 0.40mm'lik kablolarla 4km., 0.50mm'lik kablolarla
5km. mesafeye kadar transmisyon sağlar. HDSL repetörü kullanılarak da bu
transmisyon mesafeleri iki katına kadar çıkartılabilmektedir. HDSL sistemi iki
nokta arasında çalışan karşılıklı iki HDSL transmisyon ünitesinden
(HDSLTransmission Units - HTUs) oluşur (Şekil-1). HTU-C (central unit), genelde
santral tarafına yerleştirilir (enerjisini santralden alacaktır). HTU-R (remote
unit) abone tarafına yerleştirilir. HTU-R'nin konfigürasyonu ya da uzdenetimi
merkezdeki HTU-C tarafından yapılır.
Normal çalışma koşulları altında, HTU-C
standart E1 sinyalini (2.048Mbit/s) santralden alır. HTU-C ünitesi
senkronizasyonu ve zamanlamayı sağlayarak E1 sinyalini iki ayrı çift bakır
kablo (loop1 ve loop2) üzerinden 1168kbit/s'lik HDSL sinyali olarak gönderir ve
alır. HTU-R 'de HDSL sinyalleri E1 sinyaline dönüştürülür ve abonenin
kullanımına hazır duruma getirilir. HDSL sinyalleri her bir çift kablo üzerinde
full-duplex olarak çalışır. Her bir çift kablo üzerinde 1168kbit/s hızında
gönderir ve alıcı tarafında sinyaller uygun olarak tekrar birleştirilir. Bu
transmisyon işlemine "dual-duplex" denir.

Şekil-1 HDSL sistem yapısı
HDSL, hat tarafında 2B1Q (2 Binary symbols to 1
Quaternary symbol) kodlama tekniğini kullanır. Avrupa'da ETSI Dijital Çalışma
Grubu WT11, HDSL'de 2B1Q kodlama tekniğinin kullanılmasına karar vermiştir.
2B1Q kodlamasında iki bit dört farklı sinyal seviyeleri ile kodlanır ve bu hat
üzerinde bir puls'a karşılık gelir (Tablo-1).

Tablo-1 2B1Q kodlama tekniği
Avrupa ve ABD'de çeşitli firmaların geliştirmeye
başladığı CAP (Carrierless Amplitude/Phase Modulation) ve DMT (Discrete
Multitone) kodlama teknikleri de vardır.
2.048Mbit/s iletiminde HDB3 (High-density Bipolar
code of order 3) kodlaması kullanılmaktadır ve en fazla 1 km'lik mesafeye
iletilebilmektedir (Şekil-2). Simetrik kablo çifti abone hattı üzerinde
sinyalin zayıflama karakteristiği çalışma frekansında belirlenir. Düşük
frekanslarda sinyal kaybı daha az olur. Temel transmisyon teorisinde; bir
sinyalin Nyquist ya da merkez frekansı ne kadar küçük olursa gideceği mesafe o
kadar artar. 2B1Q kodlamasında sinyal düşük frekans alanına kaydırılmaktadır.
HDSL sisteminde ise bir simetrik kablo çifti üzerinde giden sinyalin hızı
584kbaud/s, merkez frekansı 292kHz'dir.

Şekil-2 HDB3 ve HDSL’nin karşılaştırılması
Şekil-3'de HDSL sistemlerinde kullanılan alıcı/verici
(transceiver) genel yapısı verilmiştir. E1 sinyali ikiye bölünmekte ve gerekli
durum bitleri eklendikten sonra vericiye (transmitter) gönderilir, scrambled
edilir (bit dizisinde bitişik bitler arasındaki ilişkiyi azaltmak), kodlanır ve
hibrid devresi ile hat trafosu üzerinden hatta (HDSL line) verilir. HDSL
hattından gelen sinyal hibrid devresi ile A/D (Analog/Dijital) dönüştürücü
devresine verilir. Burada yankı bastırıcı (echo canceller) devresinden gelen
sinyalle karşılaştırılarak alıcı (receiver) devresine alınır. Receiver
devresinde; sinyal karar detektörü (decision detector), decoder ve descrambler
devreleri vardır.

Şekil-3 HDSL Transceiver blok şeması
HDSL Çerçeve Yapısı:
HDSL'de iki loop (loop1 ve loop2) ve her bir
loop'da 1168 kbit/s hızına sahip çerçeve yapısı vardır. Bir HDSL çerçevesi
6ms'dir (Şekil-4 ve Tablo-2). İki loop'lu sistemde çerçeve uzunluğu 3504
quat'dır. Her bir çerçeveye, çerçeve süresini 6ms'ye denk getirmek için
stuffing (boşluk doldurma) quat eklenir ya da eklenmez. Çerçeve 4 gruptan
oluşur. İlk grup 7 sembollük senkronizasyon kelimesi ile başlar ve bir tanede
HDSL overhead (HOH) quat'ı içerir. Ardından 12 adet HDSL payload bloğu gelir.
Her bir payload bloğunda; 1 adet Z biti ve 18 byte (E1'den alınan time
slot'lar) bulunur (toplam 1+18*8=145bit). Bir HDSL çerçevesi 48 adet payload
bloğu içerir, dolayısı ile de payload sayısı kadar Z biti çerçeve içinde yer
alır (48 Z bit). 48 adet Z biti de 8 kbit'lik kanal oluşturur. İlk grubu takip
eden üç grup aynı yapıya sahiptir. Bu üç grup, 5 adet HDSL overhead ve 12 HDSL
payload bloğu içerir. Böylece çerçeve içerisinde 7 quat'lık (14 bit)
senkronizasyon kelimesi, 16 HDSL overhead quat'ı ( 32 bit ), 48 Z biti ve 12
payload x 18 byte x 4 grup = 864byte (E1 time slot'ları) bulunur. Sonuçta HDSL'in toplam transmisyon
kapasitesi 2.304Mbit/s olmaktadır.
Overhead (HOH) bitleri, HTU-C ve HTU-R arasında
oluşabilecek arızaları, sistemin izlenmesi ve bakımı için çeşitli komut ve
mesajları içerir. Overhead (HOH) bitlerinde; 13 adet EOC (Embedded operations
channel) biti , indicator biti ve 6 CRC (Cyclic redundancy check) biti vardır.
EOC bitleri uzdenetimde, loopback işlemlerinde, hat kontrolünde ve alınan
sinyallerin gürültü payının (noise margin) kontrolünde kullanılır. Indicator
bitleri durum gösterge bitleridir. HDSL çerçevesinin doğru gelip gelmediğini
kontrol amacıyla CRC bitleri kullanılır. CRC'nin hesaplanmasında senkronizasyon
kelimesi, 6 CRC biti ve stuffing bitleri hariç diğer bitler kullanılır.

Tablo-2 HDSL Çerçeve yapısında bulunan semboller ve işlevleri

Şekil-4 İki loop'lu sistemde HDSL Çerçeve yapısı
HDSL teknik özellikleri ve arabağ (interface)
bilgileri Tablo-3'de verilmiştir. HDSL, E1 tarafı G.703'ü destekler. Santral
tarafındaki HTU-C beslemesini santralden alır. Abone tarafındaki HTU-R
beslemesini ya yerel beslemeden yada uzak hat beslemesi (remote power feeding)
ile merkezdeki HDSL cihazından alır.

Tablo-3 HDSL teknik özellikleri
HDSL Uygulamaları:
Başlıca uygulama alanları şunlardır:
·
Santraller
arasında PCM trunk hatlarında,
·
Tüm
2Mbit/s transmisyon gereksinimlerinde,
·
Video
konferans hizmetinin sunulmasında,
·
Voice
extension gereksinimlerinde,
·
GSM baz
istasyonlarında,
·
Internet
erişimlerinde,
·
Kampus
bölgelerinde,
·
Askeri
bölgelerde,
·
İş
merkezlerinin yada büyük firmaların kendi birimlerine yüksek hızda
bağlanmalarında.

Şekil- 5 Santraller arasındaki uygulama

Şekil- 6 Abonelerin 2 Mbit/s gereksinimlerini karşılamaya
yönelik uygulama

Şekil-7 Multimedia ve LAN bağlantılarındaki uygulama

Şekil-8 GSM Baz İstasyonları arasındaki uygulama
AR-GE'de Yapılan Çalışmalar:
HDSL teknolojisinin Türk Telekom'un alt yapısında
kullanılmak üzere AR-GE Müdürlüğünde HDSL cihazlarının gerçekleştirilmesine
yönelik bir proje başlatılmıştır. Bu proje çerçevesinde yazılım ve donanım
tasarımı gerçekleşmiştir ve HDSL prototip cihazı ile ilgili çalışmalar son
aşamaya gelmiştir.
AR-GE 'de yapılmakta olan prototipte amaçlanan
sistem şu şekilde yapılmıştır (Şekil-9): Santralde 19 inch'lik rack içinde 1
adet "management kartı (m1)" ve 9 adet "HDSL kartı
(HTU-C kartları h1,h2,...,h9)" vardır. Rack enerjisini
santralden -48V. DC'den sağlar. Her bir kartın üzerinde DC/DC konvertör
(-48V/+5V,-5V) vardır ve kartların çalışma voltajları +5V ve -5V'dur. Abone
tarafındaki HDSL kartının(HTU-R) beslemesi yerel olacaktır. Management kartı
RS232 portu ile bir PC'ye bağlıdır. Management kartı PC ile HDSL kartları
arasındaki protokolü ve iletişimi sağlar. Sistemin konfigürasyonu, işletilmesi
ve izlenmesi yine AR-GE'de yazılan bilgisayar programı ile yapılır. Sistemin
izlenmesi ayrıca management kartı üzerinde yer alan 4-dijitlik dot-matris
display ve kartların üzerinde yer alan çeşitli led göstergelerle de
yapılabilir. Sistem bu yapısıyla 9 aboneye hizmet verir. Her bir HDSL kartı
(karşısında HTU-R ile birlikte olmak üzere)
bir birinden bağımsız çalışır. Sistem, abonelerin gereksinimi olan 2.048Mbit/s
PCM’i, 2 simetrik kablo çifti kablo üzerinden sağlar.

Şekil-9 AR-GE'de yapılan prototip HDSL sistem yapısı
PC'deki HDSL uzdenetim yazılımı vasıtası ile, HDSL
rack'ında yer alan 9 adet HDSL kartının ve abone taraflarının (HTU-R) merkezden
kontrolü ve konfigürasyonu gerçekleştirilir. Bu çerçevede, tüm HDSL hatlarında,
izleme amaçlı olarak, hatta sinyalin varlığını gösteren bilgi, HDSL
loop'larının senkronizasyon bilgileri, sinyalin kalite bilgisi ve sistemin E1
transmisyonuna hazır olduğuna dair bilgiler ile HDSL loop'larındaki CRC
hataları PC ekranından görülebilmektedir. Ayrıca HDSL hatlarının analog
karakteristikleri yankı oranı (echo ratio), döngü kaybı (loop
loss), gürültü payı (noise margin) ve sinyal gürültü oranı (signal
to noise ratio-SNR) değerleri hesaplanıp PC ekranından izlenebilmektedir.
Denetim amaçlı olarak da, HDSL cihazlarında kanallı E1 ve kanalsız E1 modları
seçilebilmekte analog ve dijital loopback'ler yapılabilmektedir. Merkezi ünite
ile abone birimi arasında kontrol ve test amaçlı EOC (Embedded operational
channel) protokolü geliştirilmiştir. Bu protokol ile HTU-R cihazında
loopback'ler yapılabilmekte bunun yanı sıra
abone tarafında PRBS (Pseudo-Random Binary Sequence) jeneratörü, merkezi
ünitede de BER (Bit hata oranı) metre çalıştırılarak BER ölçümü
gerçekleştirilmektedir. BER değeri hesaplanıp PC'den izlenmektedir.
Sonuç:
HDSL teknolojisi, bakır kabloların yüksek
hızlardaki veri iletiminden yararlanılmasını yaygınlaştıracaktır. HDSL
teknolojisi, voice extension uygulamalarından internet’e, GSM baz
istasyonlarının şebekeye bağlanmasından, askeri bölgelerdeki 2Mbit/s hat
ihtiyaçlarına kadar bir çok alanda kullanılabilecektir. Günümüzde hızla artan
yüksek hızda veri iletişimine olan gereksinim, HDSL teknolojisi ile en ekonomik
şekilde karşılanır. Bu teknolojinin yanı sıra geliştirilen diğer DSL (Digital
Subscriber Line) teknolojileri (ADSL Asymmetric DSL, VHDSL Very High-bit-rate
DSL) ile bakır kablolar üzerinden 8Mbit/s, 100Mbit/s data iletişimi
gerçekleştirilecektir. HDSL sisteminin kurulma ve işletim maliyeti, fiber
kabloya ve diğer haberleşme alternatiflerine göre daha düşüktür. HDSL
cihazlarının şebekeye montajının yapılması ve hizmete verilmesi çok kısa sürede
gerçekleştirilir.
Abone hatlarına yönelik fiber optik kablo
kullanımının zaman alacağı tahmin edilmektedir. Bu süre zarfında, yüksek hızda
sayısal veri iletişim talebinin karşılanması için HDSL teknolojisi ve diğer DSL
teknolojilerinin kullanılması kaçınılmaz olacaktır.
HDSL teknolojisinin Türk Telekom’un alt yapısında
kullanılmasıyla, şebekedeki sıkışıklıklar ortadan kaldırılacak, yeraltında
halihazırda döşeli duran bakır kablolarda en ekonomik şekilde kullanıldığından
ötürü ülkemiz milli gelirine katkıda bulunulacaktır.
SDSL (Symmetric DSL)
2 Mb/s data aktarım hızına sahip olup genelde kiralık hatlar için
kullanılır. Simetrik bir veri transferinin gerçekleşmesinde bu tür modemlere
ihtiyaç duyulur.
SDSL; tek twisted pair üzerinden T1 ve E1 sinyalleri gönderen ve çoğu
durumlarda tek hat üzerinden POTS ve T1/E1’i destekleyen ve HDSL’in tek hat
versiyonu olan bir sistemdir.
SDSL, HDSL ile kıyaslandığında tek bir telefon hattı ile tesis edilmiş ev
kullanıcıları için daha uygundur. SDSL; simetrik erişim gerektiren uygulamalar
için arzu edilir. Ancak SDSL 3 Km’den daha öteye gidemez. Bu da ADSL’nin 6
Mbps’nin üzerindeki oranlarla ulaştığı bir mesafedir.

VDSL (Very High Speed DSL)
VDSL, klasik hatlar üzerinden çok yüksek hızlarda veri iletimi
sağlayan en son ve en iddialı teknolojidir. Simetrik yapıda 20 Mbit/s üzerinde
hızlar mümkün olmakta ve asimetrik olarak 52 Mbit/s hızına ulaşılabilmektedir.
VDSL hem kısa erişimli simetrik hem de uzun erişimli asimetrik çalışma
olanağını sunabilmektedir. Yüksek kapasiteli kiralık hat ve geniş bantlı
hizmetler için kullanılır.
VDSL hayata VADSL olarak adlandırılarak başladı, çünkü; VDSL ADSL’den daha
yüksek veri hızlarında ancak daha kısa hatlar üzerinde asimetrik bir veri
iletimi sağlar. Henüz VDSL için genel bir standart olmamasına rağmen,
tartışmalar aşağıdaki hızlar etrafında odaklanmıştır.
|
Hız
|
Mesafe
|
|
12.96 Mbps
|
1.4 km
|
|
25.82 Mbps
|
900 m
|
|
51.84 Mbps
|
300 m
|
Aşağı yöndeki hız oranları, 1.6 Mbps ile 2.3 Mbps arasında değişen
bir sınır içindedir. VDSL’in hiçbir zaman simetrik olmayacağı düşüncesi
bulunmaktadır. Ancak hat uzunluğu tehlikeye atılacak ta olsa, tam simetrik bir
VDSL’in oluşturulabileceği düşünülmektedir.
Birçok yönden VDSL, ADSL’den daha basittir. Daha kısa hatlar ve çok daha az
iletim sınırlamaları getirmektedir. Böylece on kez daha hızlı olmasına rağmen
temel alıcı verici devresi çok daha az kompleks olmaktadır. VDSL, ADSL üzerine
konan birçok şartların önünü keserek sadece ATM şebeke mimarisini hedef alırken
pasif şebeke sonlandırmalarına izin verir. Böylece bir kullanıcının aynı hatta
birden fazla VDSL modemini bağlanmasına imkan sağlar.
Ancak daha yakından incelendiğinde durum karmaşıklaşır. VDSL, ADSL’den istenen
alıcı verici fonksiyonlarının en zorlayıcısı olan hata düzeltme işlemini
yapmalıdır. Kamu anahtarlama şebekeleri henüz yaygınlaşmadığından ve
yaygınlaşması bir hayli zaman alacağından, VDSL’in devre anahtarlama ve paket
anahtarlama trafiğini iletmesi gerekecektir.
DSL, 1995 haziranında ETSI; T1E1.4’ün avrupalı karşılığı olan VDSL’yi resmi ad
olarak seçene kadar VADSL, BDSL, hatta ADSL olarak adlandırılmıştır.
Karşılaştırmalı Veri İndirme Başarımları
Birbirlerine göre veri yeteneklerini inceleyebilmek için bu değerler,
gerçek zamanlar olarak Aşağıdaki tabloda görülmektedir. Tabloda, iyi durumdaki
hat üzerinden 90 saniyelik bir video görüntüsünü (10 Mbytes) indirmek için her
bir xDSL teknolojisinin gerektirdiği zamanlar gösterilmektedir.
|
Teknoloji
|
10 Mb veri aktarım süresi
|
|
Analog modem
|
46 dakika
|
|
Sayısal modem
|
23 dakika
|
|
ISDN
|
10 dakika
|
|
ADSL-Lite
|
1 dakikanın altında
|
|
ADSL
|
13 saniye
|
CDSL
Consumer DSL, ADSL'den biraz daha yavaştır ancak kullanıcı tarafına sinyal
bölücüsü gerektirmediğinden kurulumu daha ucuzdur. CDSL Rockwell tarafından
geliştirilen özel bir çözümdür ve kendi taşıyıcı teknolojisine sahiptir.
G.Lite veya DSL Lite
G.Lite, sinyal bölücü istemeyen daha yavaş bir
ADSL'dir. Bu telefon şirketlerine merkezi yönetim kolaylığı getirir. Resmi
ITU-T standardı 1.544-6 Mbps indirme ve 128-384 Kbps yükleme hızı öngörmüştür.
ABD başta olmak üzere hızla yayılan G.Lite'ın tüm dünyada en yaygın teknoloji
olması beklenmektedir.
UDSL
Unidirectional DSL, tek yönlü bir HDSL varyantıdır. Bazı Avrupa şirketlerince geliştirilmiş ve
kullanılmaktadır.
IDSL
(Integrated Digital Subscriber Line)
ADSL
servislerinin gecikmesi üzerine, tıkanmalardan bunalan abonelere kısa vadede
çözüm sunmak, onlara orta hızlarda internet ve uzak LAN erişimi sağlamak için
geliştirilmiştir.
IDSL, isminden de anlaşıldığı gibi, 2 tane 64kbps "B" kanalım alır
(biri ses, diğeri veri taşımaktadır) her iki taşıyıcı kanalı da veri taşıyan
bir veri servisine dönüştürür. Darbant ISDN deki 2B1Q işaretleşmesini kullanır,
her iki yönde toplam 128 kbps hızına erişir ve 5.5 km mesafeye kadar gidebilir.
Bu bağlamda simetrik bir servistir, düşük düzeyde görüntülü konferans, internet
ve LAN'lara uzaktan erişim için kullanılabilir.
ISDN Darbant ve IDSL servisleri, enformasyonu yönlendirme şekillerine göre
kökten farklıdırlar. ISDN Darbant servisleri anahtarlamalı servislerdir ve
telefon santrallanndan geçerler; IDSL ise tahsis edilmiş bir noktadan noktaya
bağlantıdır, bir omurganın frame relay ağı ya da veri ağına yönlendirilmiştir.
RADSL
(Rate Adaptive Digital Subscriber Line)
RADSL'in
en büyük özelliği, bakır hattın uzunluğuna ve gürültü oranına bağlı olarak bant
genişliğin! dinamik olarak ayarlayabilmesidir. Bu ayarlamayı 300 ya da 400 kbps
aralıklarda artışlarla yapmaktadır.
RADSL, abonelere kullandıkları uygulamaya uygun olarak istedikleri zamanda
istedikleri bantgenişliğini esnek bir biçimde sağlar. Örneğin, bir şirketin
uzak bir şubesindeki abone 2.5 Mbps'lik bir RADSL hattı kullanarak, şirket
merkezinden gidiş yönünde 1 Mpbs, geliş yönünde 2.5 Mbps hızında dosya
transferi yaparken, 384 kbps'lik simetrik bir görüntülü konferans uygulamasına
geçebilecektir. Ya da PC'sindeki farklı uygulamalar için, onlara uygun farklı
modlarda ve farklı bant genişliklerinde çalışabilecek şekilde PC'sini
programlayabilecektir.
Çeşitli pazar araştırmacıları ADSL teknolojisinin yerini yavaş yavaş RADSL'e
terkedeceğini, ve RADSL'in yeni nesil xDSL ürünlerinin temeli olacağını
söylemektedirler.
SHDSL
SHDSL (Simetrik HDSL), standartlaştırlmış simetrik
DSL türüdür. Bir veya iki bakır tel çüfti üzerinde çalışabilmektedir. Çift
sayısı ikiye çıkarıldığında hız artışı ağlanmaktadır.
Hız - Bir çift tel üzerinde 2.31 Mbps, iki çift tel
üzerinde 4.6 Mbps
Azami mesafe - 6000 m (3.78 mil) veya fazlası
Tipik uygulamalar - Kurumsal erişim.